Tegels voor horeca: 5 ruimtes met R-waarde, PEI en HACCP

Door Jeroen · Specialist Architecten & Projecten bij Tegelmonsters

Tegels voor horeca kies je per ruimte: de keuken vraagt andere eigenschappen dan de restaurantzaal of een bartoepassing. Stroefheid, slijtvastheid en reinigbaarheid bepalen samen welke tegel op welke plek past in een horecaproject.

Architecten en projectbegeleiders werken steeds vaker met ruimtegerichte specificaties waarin techniek en uitstraling samenkomen. Deze aanpak voor tegels in de horeca voorkomt onderhoudsproblemen na oplevering en sluit aan op de verplichtingen uit de Warenwet en HACCP.

Werking & techniek

Welke eisen stellen tegels voor horeca aan een vloer?

Een horecatoepassing leunt op vier technische pijlers. De eerste is stroefheid, vastgelegd in de Duitse norm DIN 51130 uit 2014. Die norm kent R-waarden van R9 tot R13 toe op basis van een hellingproef met werkschoenen en een dunne oliefilm. De R-waarde geeft aan hoe stroef het oppervlak is onder die condities, met R9 als minst stroef en R13 als meest stroef.

De tweede pijler is slijtvastheid. De Europese norm ISO 10545-7 test het glazuuroppervlak op abrasie door stalen kogellagers en schuurpoeder. Het resultaat is een PEI-klasse tussen 0 en 5. De PEI-waarde geeft aan hoe goed het glazuur bestand is tegen slijtage door belopen en krassend vuil. Voor tegels in de horeca is PEI 4 de praktische ondergrens, PEI 5 de veilige keuze bij publiek verkeer.

Hygiene vormt de derde pijler. Smalle voegen van twee tot drie millimeter, gecombineerd met een epoxy- of cementgebonden voegvulling met afdichting, beperken de opbouw van organisch materiaal. Volgens de Warenwet en de hygienecode horeca moeten vloeren in food-productieruimtes eenvoudig reinigbaar en vrij van scheuren zijn. De vierde pijler is chemische bestendigheid tegen vetten, zuren en reinigingsmiddelen, wat porcellanato standaard levert. Porcellanato is een volkeramische, doorgebakken grestegel met een waterabsorptie onder 0,5 procent volgens EN 14411.

Deze vier pijlers komen in elke ruimte-specificatie voor tegels in de horeca terug. Meer context over hoe keramische tegels in bredere projecten presteren vind je in de toepassingen van keramische tegels. Welke combinatie bij jouw horecalocatie past, bepaalt het ontwerpteam op basis van ruimtegebruik en exploitatieplan.

Praktische tips

Welke antislipwaarde past in een horecakeuken?

De DIN 51130-schaal koppelt elke R-waarde aan een hellingshoek. R9 hoort bij een hellingshoek tussen 6 en 10 graden, R11 tussen 19 en 27 graden, R12 tussen 27 en 35 graden. Hoe hoger het getal, hoe ruwer het oppervlak. Die ruwheid vertaalt zich naar vuilopname in de textuur en daarmee naar de benodigde reinigingsmethodes.

In een horecakeuken komen vloeistoffen, vet en stoom samen op dezelfde vloer terecht. R12 met aanvullende gestructureerde afwerking is daar de gangbare keuze. In aangrenzende afwasruimtes werkt een iets zachter profiel omdat de primaire belasting uit water bestaat zonder grote hoeveelheden vet. Bij vleesbereiding, frituur en intensief vetrijk koken gaat de keuze naar R13 om de slipkans beheersbaar te houden.

R-waarden voor tegels in de horeca per ruimte. Bron: DIN 51130 (2014), verwerkt voor typische horecatoepassingen.

De volledige schaal en testmethode leest terug in de uitleg over antislipwaarde. Voor publieksruimtes met tegels in de horeca geldt daarnaast vaak een blootvoetse classificatie A, B of C uit DIN 51097, met name in spa- en wellness-afdelingen die bij grotere hotels horen. De meest gestelde vraag die ons team krijgt van projectbegeleiders gaat over die afwerkingsvarianten: dezelfde tegel kan in mat R10 halen en in gestructureerd R11 of R12. Dat verschil zie je pas op een fysiek monster.

Planning & doorlooptijd

Hoe kies je vloertegels voor de restaurantzaal?

De publieksvloer in een restaurant ondergaat een ander type slijtage dan de keukenvloer. Hier passeren vooral schoenen, tafels en stoelen zonder grote hoeveelheden vet of water. Voor tegels in de horeca-zaal vormt PEI 4 de praktische ondergrens en PEI 5 de veilige keuze bij lokalen met constant verkeer. De slijtvastheid van het glazuur wordt getest volgens ISO 10545-7, zoals uitgelegd in onze achtergrond over slijtwaarde.

Grootformaat werkt goed in open zalen. Grootformaat omvat tegels vanaf 60 cm per zijde, met gangbare maten als 100×100 cm en XXL-formaten tot 120×280 cm. Een tegel van 100×100 cm geeft een rustig beeld met weinig voegen. Bij grotere formaten spelen kaliber en ondervloervlakheid een sleutelrol. Over zaagwerk en hantering vind je de achtergrond in het artikel over XXL-tegels zagen.

In de showroom in Utrecht zien we dat architecten een visueel beeld voor de zaal opstellen en daarna pas met onze specialisten een passende technische mapping maken voor de aangrenzende ruimtes. Op die manier loopt de visuele lijn door, terwijl elke ruimte voldoet aan haar eigen R- en PEI-eisen.

Vergelijking

Welke tegels werken achter en onder de bar?

In een barzone vallen drie loopstromen samen: barmedewerkers achter de toog, gasten ervoor, en aan- en afvoerroutes bij drukke momenten. Spatwater en ijs maken de vloer op piekmomenten tijdelijk nat. R11 dekt die situatie af, gecombineerd met een PEI-waarde van 4 of 5 afhankelijk van de publieksintensiteit. De toelichting op wand- versus vloertegels legt uit waarom de wand achter de bar technisch losstaat van de vloer.

Wandtegels in een barzone hebben een andere rol. De PEI-klasse doet er niet toe, omdat niemand op de wand loopt. Wel moet het oppervlak gesloten zijn zodat spatten van koffie, wijn of frisdrank niet intrekken. Bij tegels voor horeca aan de barwand werken mozaiek, metrotegels of grootformaat allemaal, mits de voegvulling is afgestemd op contact met suikerhoudende dranken en dagelijkse reiniging. Rectificatie helpt bij een strakke voegbreedte. Rectificatie is een naslijpproces dat de randen van een tegel exact haaks maakt, waardoor een voeg van twee tot drie millimeter mogelijk wordt.

Achter de bar werkt een uitgesproken kleurkeuze vaak goed. Wandtegels in een rijke kleurenrange, bijvoorbeeld in glanzende of matte uitvoering, geven karakter aan de barzone zonder dat het ontwerp zwaar wordt. Veel architecten vragen ons om monsters in dezelfde kleurfamilie maar met verschillende afwerkingen, zodat ze in moodboards en klantpresentaties een visuele lijn kunnen testen.

Opties & kosten

Hoe combineer je sfeer en technische eisen?

Het ontwerpbeeld van een restaurant vraagt vaak om zacht, warm en uitnodigend. De technische eisen in de keuken vragen om stroef, hygienisch en robuust. Die twee sluiten elkaar niet uit bij tegels voor horeca, mits je per ruimte een afzonderlijke tegelkeuze maakt binnen dezelfde collectie of kleurfamilie. Een natuursteenlook in mat voor de restaurantzaal laat zich visueel doorlopen in een gestructureerde variant voor de keukendoorgang.

Rectificatie speelt hier een ondersteunende rol. Een smalle voeg van twee tot drie millimeter maakt grootformaat rustiger en vereenvoudigt de reiniging. De achtergrond over gerectificeerde tegels behandelt hoe die randbewerking de uitstraling en het onderhoud beinvloedt. In de showroom in Utrecht zien we dat architecten eerst een moodboard opbouwen, waarna ons team de technische mapping per ruimte toevoegt.

Pamesa Ceramica uit Spanje, bekend om hun waterstofaangedreven productielijn, levert een breed assortiment porcellanato in betonlook en natuursteenlook met R9 tot R12 — geschikt voor tegels in de horeca van zaal tot keuken. Aleluia Ceramica uit Portugal werkt met designgedreven series die juist in de zaalruimte hun karakter tonen, terwijl een gestructureerde variant uit dezelfde collectie de keukendoorgang afdekt. Welke tegel uit welke collectie het best past, beoordeel je het beste met fysieke monsters in de werkelijke lichtomstandigheden van het restaurant.

Wetgeving & regels

Wat betekent HACCP voor je tegelkeuze?

HACCP is een internationaal kwaliteitssysteem voor voedselveiligheid dat in elke Nederlandse horecakeuken verplicht is via de Warenwet en hygienecode horeca. De hygienecode horeca vertaalt HACCP naar praktische eisen voor inrichting en onderhoud. Voor het tegelplan betekent dit dat vloer- en wandafwerking aansluit op de reinigingscyclus, de wandhoogte boven het kookblok afwasbaar is en de overgangen tussen vloer en wand geen ophopingen van vuil mogelijk maken. Tegels voor horeca moeten dus altijd op deze HACCP-eisen worden afgestemd.

Een coving-plint, waarbij de vloer holrond de wand in gaat, voorkomt hoeken waarin vet en organisch materiaal zich kunnen nestelen. Porceleinen gres met een rectificeerde rand maakt dit eenvoudig uitvoerbaar. Hoe je tegels in een HACCP-omgeving reinigt zonder het oppervlak te beschadigen staat in het artikel over schoonmaken. Ook de voegvulling verdient aandacht: epoxy-voegen zijn chemisch bestendig en waterdicht, terwijl cementgebonden voegen in sommige ruimtes volstaan met extra afdichting.

Aan de slag

Hoe stel je een monsterpakket samen voor een horecaproject?

Een getal op papier is geen vervanging voor een echt monster. Twee tegels met beide R11 kunnen verschillend aanvoelen door afwerking en korrelgrootte. Datzelfde geldt voor de visuele lijn tussen zaal en keuken: twee natuursteenlooks uit dezelfde collectie kunnen onder restaurantverlichting heel anders ogen dan in de showroom. Na duizenden tegelmonsters te hebben verstuurd merken we dat de laatste keuze altijd op de projectlocatie zelf gemaakt wordt.

Op tegelmonsters.nl/tegels filter je het assortiment op kenmerken die voor jouw horecaproject relevant zijn: R-waarde, PEI-klasse, formaat, kleur en afwerking. Het filter werkt per categorie, zodat je apart een shortlist maakt voor de keukenvloer, de restaurantzaal en de barzone. Tegels in de horeca-keuken filter je bijvoorbeeld op R12 met PEI 5, terwijl de zaalvloer eerder vraagt om R10 met een ontwerp-georiënteerde afwerking. Monsters bundel je in de digitale Monstermap, waar je per project een dossier aanmaakt met alle technische fiches en projectfoto’s.

Wat projectbegeleiders ons vaak vertellen: een ruimtegerichte monsteraanvraag bespaart tijd in de bestekfase. In plaats van vijf losse leveranciers te benaderen, krijg je een gebundeld pakket met monsters voor tegels voor horeca uit ons assortiment van Pamesa Ceramica en Aleluia Ceramica, inclusief technische bladen die de Warenwet- en HACCP-relevantie onderbouwen. Onze fabrikanten uit Spanje en Portugal tonen jaarlijks op Cersaie hun volledige technische mapping, en die data is direct beschikbaar wanneer je een monsterpakket bij ons aanvraagt.

Veelgestelde vragen